Türkiye’nin iklim ve coğrafi özelliklerine göre bölgelerde yapılan ekonomik faaliyetler değişiklik göstermektedir. Düz arazi ve ovaların bulunduğu iklimin de elverişli olduğu bölgelerde genellikle tarım ürünleri yetiştirilmekte yani topraktan faydalanılmaktadır, engebeli ve dik yamaçların bulunduğu ve iklim Ekonominin sosyal göstergeleri nelerdir? Ekonominin genel seyrini uzun vadede yönlendiren faktörlerin en önemlilerinden biri de, o ülkenin nüfus yapısı ve mevcut demografik eğilimlerdir. Yatırımların yönlendirilmesinde; bu kapsama yönelik analizler, talebin bileşimi ve yönü açısından etkili olmaktadır. Dinamo Sosyal https://bit.ly/3ou6FV6⭐EKO Zoru Bankası Tüm Dersler https://bit.ly/3ovpJ5y📌Şubat ayı programını buradan indirebilirsin https://bit.ly/35 3. Çalışan nüfusun ekonomik faaliyet kollarına göre dağılımı Ekonomik faaliyetler üç büyük gruba ayrılır: Tarım (Tarım, hayvancılık, ormancılık, vs.) Türkiye'deki ekonomik faaliyetler nelerdir, Türkiye hangi ekonomik faaliyetleri yürütüyor, Türkiye'nin ekonomisini etkileyen faktörler nelerdir, Türkiye ekonomisine katkıda bulunan faaliyetler nelerdir, tarımın Türkiye ekonomisine sağladığı katkı, hayvancılığın Türkiye ekonomisine sağladığı katkı, turizmin Türkiye ekonomisine sağladığı katkı, sanayinin Türkiye ldHBzxG. İçindekiler1 ÜRETİM DAĞITIM VE Çevremizdeki Ekonomik Başlıca Ekonomik Faaliyetler2 Bölgelerimize Göre Ekonomik Faaliyetler İç Anadolu Karadeniz Akdeniz Doğu Anadolu Ege Güneydoğu Anadolu Marmara Bölgesi3 Ekonomik Faaliyetler Meslekleri Etkiler4 Bölgelere Göre Yaygın Yeni Fikirler Geliştirelim ÜRETİM DAĞITIM VE TÜKETİM Çevremizdeki Ekonomik Faaliyetler Ekonomi Bir ürünün üretiminden tüketiciye kadar ulaşmasını sağlayan faaliyetlerdir. Ekonomik Faaliyetler İnsanların yaşamlarını devam ettirebilmek ve geçimlerini sağlamak için yaptıkları faaliyetlere ekonomik faaliyetler denir. Tüketim Bir insanın tüm ihtiyaçlarını tek başına üretebilmesi mümkün değildir. Bu nedenle insanlar bazı ihtiyaçlarını, üretim yapan kişi ya da kurumlardan satın alırlar. Üretilen malın kullanılması veya hizmetten yararlanılmasına tüketim denir. Oldukça büyük ve geniş bir alanı kaplayan ülkemizde de ekonomik faaliyetler göstermektedir. Bölgelerimize göre farklı iklim görülmesi, farklı yeryüzü şekilleri, nüfus yapılarının faklı olması farklı ekonomik faaliyetlerin oluşmasında etkili olmuştur. Ekonomi Buğday Başlıca Ekonomik Faaliyetler Tarım Verimli topraklarda, uygun iklim koşullarda ve sulama imkânının olduğu yerler tarıma elverişli alanlardır. Sanayi Ulaşıma elverişli ve büyük şehirlere yakın yerler fabrika kurmak için daha elverişli olan yerlerdir. Turizm Yazların uzun sürdüğü, denize kıyısı olan, tarihi ve doğal güzellikleri olan yerlerde turizm gelişir. Hayvancılık Tarıma elverişli yerlerin olmadığı, geniş mera ve otlakların olduğu yerlerde hayvancılık yapılabilir. Madencilik maden bakımından zengin olan yerlerde madencilik faaliyetleri gelişmektedir. Ormancılık Orman olarak zengin olan yerlerde orman ürünlerine bağlı olarak ekonomik faaliyetler gelişir. Ticaret Nüfusun yoğun olduğu farklı ekonomik faaliyetlerin sürdürüldüğü yerlerde ticaret de buna bağlı olarak gelişir. Ulaşım Yeryüzü şekillerinin sade olduğu yerlerde ulaşım karayolu, denizyolu ve hava yolu olarak gelişir. Özellikle dağlık alanlarda kara ve demir yolu yol yapım masrafı yüksektir. Hizmet Nüfusu fazla olan yerlerde sağlık, eğitim, ulaşım gibi hizmet gerektiren sektörler daha yaygındır. Bölgelerimize Göre Ekonomik Faaliyetler İç Anadolu Bölgesi Ekonominin temeli tarım ve hayvancılığa dayanır. Konya Ovası, Ankara Ovası gibi geniş düzlüklere sahiptir. İklime bağlı olarak buğday, arpa, patates, şekerpancarı, üzüm elma en önemli tarım ürünleridir. Yeryüzü şekillerine bağlı olarak koyun ve keçi en çok beslenen hayvanlardır. Sanayi daha çok Ankara- Eskişehir- Kayseri ve Konya’da gelişmiştir. Gıda, makine, çimento, demiryolu araçları, petrol arama tesisleri başlıca sanayi tesislerdir. Yeraltı kaynakları linyit, demir, krom, çinko, bor civadır. Turistik ve tarihi yerler ise Peribacaları, Mevlana Müzesi, Tuz Gölü, Erciyes Dağı, Ihlara Vadisi, Anıtkabir, Çatalhöyük, Gordion’dur. Turizm Karadeniz Bölgesi Ekonomisi tarıma dayalıdır. Dağlık olması düz alanların azlığı tarımı etkilemiştir. İklime uygun olarak çay, mısır, fındık, sebze ve meyve tarımı, en çok yapılan tarım faaliyetidir. İç kısımlarda tütün ve pirinç tarımı da yapılır. En çok yapılan hayvancılık balıkçılık ve arıcılıktır. Sanayi fazla gelişmemiştir. Ulaşım sorunu burada en çok etkili olan nedendir. Tarıma dayalı çay, fındık, orman ürünleri sanayisi gelişmiştir. Samsun, Karabük, Zonguldak sanayinin geliştiği şehirlerdir. Yeraltı kaynakları bakımından zengin bir bölge değildir. Zonguldak taş kömürleri, Artvin Borçka ve Samsun Küre bakır madeni önemli yeraltı kaynağıdır. Doğal güzellikler ve tarihi yerler açısından turizm potansiyeli yüksektir. Ancak uzun deniz kıyısı olmasına rağmen her mevsim yağışlı olması deniz turizmini engellemiştir. Abant Gölü, Yedi Göller, Kaplıcalar, Ilgaz Dağları, Çoruh Vadisi, Ayder Yaylası, Sümela Manastırı, Sinop Kalesi önemli tarihi ve doğal güzelliklerdir. Akdeniz Bölgesi Tarım arazilerinin verimli olması Çukurova, iklimin elverişli olması nedeniyle tarım potansiyeli yüksektir. Kış mevsiminin ılık geçmesi turfanda sebze ve meyve üretimini kolaylaştırmıştır. Muz, turunçgiller, pamuk, susam, yer fıstığı, soya fasulyesi en çok üretilen ürünlerdir. Muz ve gül üretiminin tamamı bu bölgededir. Hayvancılıkta ise en önemlisi arıcılık ve kıl keçisidir. Sanayi gelişmiştir. Mersin, Adana, İskenderun sanayinin en fazla geliştiği şehirlerdir. Dokuma, gıda, gübre, demir-çelik, petrol ürünleri en önemli sanayi faaliyetidir. Yeraltı kaynakları olarak bölgede krom, kükürt, kurşun, çinko ve boksit madenleri çıkarılmaktadır. Turizm, bölgenin en önemli geçim kaynağıdır. Kıyı şeride boyunca iklimin de etkisi ile deniz turizmi oldukça gelişmiştir. Antalya bölgenin turizm merkezidir. Antalya’nın ilçelerinde de turizm çok gelişmiştir. Deniz turizminin yanında Alanya Kalesi, Saklıkent, Damlataş Mağarası, İnsuyu Mağarası, Manavgat Şelalesi, Tarihi eserler bölgenin tarihi ve doğal değerleridir. Sanayi Doğu Anadolu Bölgesi Hayvancılık bölgenin en önemli geçim kaynağıdır. Yeryüzü şekillerinin dağlık olması, iklimin çok soğuk ve kış mevsiminin uzun olması tarımın gelişmesini engellemiştir. Otlak ve meraların fazla olması ise hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır. Bozkırlarda küçükbaş, çayırlarda ise büyükbaş hayvancılık yapılır. Tarım ürünleri olarak tütün, patates, şekerpancarı üretilir. Malatya kayısı üretiminde birincidir. Sanayi konusunda en geri kalmış bölgemizdir. Yeraltı kaynakları bakımından maden çeşitliliği ve rezervi bakımından en zengin bölgemizdir. Demir, krom, bakır, kurşun, çinko, linyit en fazla çıkarılan madenlerdir. Turizm olarak gelişmemiştir. Van Gölü, Palandöken, İshak Paşa Sarayı, Sarıkamış Kayak Tesisleri bölgenin başlıca tarihi ve doğal güzellikleridir. Yüzölçümü bakımından ülkemizin en büyük bölgesidir. Ege Bölgesi Tarım açısından verimli ovaları, geniş düzlükleri, uygun iklimi nedeni ile tarımın en geliştiği bölgedir. Tarım ürünleri bakımından da zengindir. Zeytin, üzüm, pamuk, incir, sebze, meyve, haşhaş, buğday tarımı yaygındır. İç kısımlarında küçükbaş hayvancılık, büyük şehirlerde kümes hayvancılığı, Menteşe yöresinde ise arıcılık faaliyetleri yapılır. Sanayi ulaşım kolaylığı, sermaye varlığı, ham madde imkânlarının fazla olması sanayinin gelişmesine imkân sağlamıştır. Marmara Bölgesi’nden sonra ikinci sıradadır. İzmir- Manisa başta olmak üzere sanayi gelişmiştir. Makine, gıda, dokuma, tekstil, petrokimya vb. sanayinin en yaygın alanlarıdır. Bölgeden yurt dışına ticaret de gelişmiştir. Yeraltı kaynakları bakımından da zengindir. Linyitte ülkemiz birincisidir. Bunun dışında demir, krom, altın, cıva, mermer, tuz başlıca önemli yeraltı kaynakları arasında yer alır. Turizmde ise iklimin elverişli olması, yaz aylarının uzun yağışsız olması deniz turizminin gelişmesini sağlamıştır. Birçok tarihi eser ve doğal güzellikleri de turizmin gelişmesini sağlamıştır. Ayvalık, Akçay, Altınoluk, Çeşme, Bodrum, Kuşadası, Datça yaz turizmi; Efes Antik Kenti, Milet Antik Kenti, Bergama Antik Kenti, Pamukkale Travertenleri, Şirince Köyü tarih ve doğa turizmini geliştirmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Tarım ve hayvancılık bölgenin temel geçim kaynağıdır. Arazinin uygun olması tarımda makine kullanımını artırmıştır. Antep fıstığı 1, kırmızı mercimek1, tahıllar, pamuk1, tütün, zeytin, üzüm başlıca tarım ürünleridir. GAP Güneydoğu Anadolu Projesi sulama yapmayı kolaylaştırmış, ürün çeşitliliği ve verimi artırmıştır. Bölgede yer şekilleri nedeniyle daha çok küçükbaş hayvancılık yaygındır. Sanayi daha çok Gaziantep ilinde gelişme göstermiştir. Gıdaya dayalı sanayi, giyim, dokuma, petrol rafinerisi en önemli sanayi kuruluşlarıdır. Yeraltı kaynaklarına baktığımızda ülkemizdeki petrol üretiminin tamamına yakını bu bölgeden sağlanır. Ayrıca krom, doğalgaz, linyit diğer önemli yeraltı kaynaklarıdır. Turizm konusunda zengin tarihi eserlere sahip olmasına rağmen yeteri kadar gelişmemiştir. Nemrut Dağı, Zeugma Antik Kenti, Hasankeyf, Mardin Evleri, Balıklı Göl, Diyarbakır Surları, Ulu Camii önemli turizm merkezleridir. Hayvancılık Marmara Bölgesi Tarım arazilerinin uygunluğu ve geniş alan kaplaması, iklim çeşitliliği, iklimin uygunluğu tarım ürünlerinde çeşitliliği ve verimi artırmıştır. Pirinç, mısır, tütün, zeytin, sebze, meyve, keten en önemli tarım ürünleridir. Ayçiçeği üretiminde birincidir. Ahır ve kümes hayvancılığı gelişmiştir. Bölge en fazla et ve süt üretilen bölgedir. Ayrıca balıkçılık ve ipekböcekçiliği de yapılmaktadır. Sanayinin en fazla geliştiği bölgemizdir. İstanbul, İzmir, Sakarya, Bursa başlıca sanayi merkezleridir. Otomotiv, petro-kimya, elektronik, gıda, tekstil, gemi yapımı, lastik en fazla gelişen sanayi kollarıdır. Bölge yurt dışına en fazla ihracat yapan bölgemizdir. Turizm özellikle doğal güzellikleri ve tarihi eserleri bakımından çok zengin olması turizmi de geliştirmiştir. Turizm gelirlerinin en fazla olduğu bölgedir. İstanbul en fazla turistin ziyaret ettiği şehirdir. Osmanlı Devleti’ne başkentlik yapan Bursa, Edirne ve İstanbul’daki tarihi eserler turist çekmektedir. Sultan Ahmet Camii, Selimiye Camii, Ayasofya Müzesi, Topkapı Sarayı, Galata Kulesi, Kız Kulesi, Yerebatan Sarnıcı, Mısır Çarşısı, Uludağ, Manyas Kuş Cenneti, Çanakkale Şehitliği, Truva Antik Kenti bölgenin en önemli turistik yerleridir. Uyarı Marmara Bölgesi sanayi, tarım, hizmet, turizm, hayvancılık alanlarında çok geliştiği için en fazla göç alan ve ülkemizde nüfusu en fazla olan bölgemizdir. Ekonomik Faaliyetler Meslekleri Etkiler Meslek İnsanların geçimlerini sağlamak için belli bir eğitim ile kazanılan, mal üretmek, hizmet vermek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, kurallara belirlenmiş işe denir. Ücret çalışanın yaptığı hizmetler karşılığında elde ettiği kazançtır. Meslek istek ve ihtiyaçlarımızdan doğmuştur. İhtiyaçlarımız zaman içinde değişebilmektedir. Bundan dolayı bazı meslekler unutulurken bazı yeni meslekler de hayatımıza girmektedir. Meslekler genellikle yaşadığımız bölgenin coğrafi ve ekonomik özellikleriyle bağlantılıdır. Toplumun ihtiyaçlarının değişmesi ve teknolojinin gelişmesi gibi nedenlerden dolayı bazı mesleklerin önemi azalmıştır. Örneğin bakırcılık, çömlekçilik. Bazı meslekler ve ihtiyaç alanları Eğitim= Öğretmen Sağlık= Doktor, Hemşire Gıda= Çiftçi, Manav, Pazarcı İnşaat= İnşaat Mühendisi, Duvar Ustası Teknoloji= Makine Mühendisi Ulaşım= Şoför Meslek Seçimi ve Meslek Seçimini Etkileyen Faktörler Meslek seçimi insan hayatını etkileyen önemli bir konudur. Çünkü seçtiğimiz meslek ömür boyu bizi mutlu, huzurlu yapabileceği gibi tam tersi bir duruma da neden olabilir. Meslek seçerken dikkat edilecek faktörler İlgi ve istek Yetenek Mesleğin gerektirdiği beceriler Cinsiyet Fiziki özellikler Mesleğe ülkenin duyduğu ihtiyaç Mesleğin maddi getirisi Meslek ile ilgili okul var mı? Toplumsal değerler dikkate alınmalıdır. Ülkemizde seçiminde genellikle kendimiz dışındaki faktörler de etkili olur. Ailenin etkisi, çevre etkisi, maddi durumun yetersiz olması bunların başında gelir. Meslek seçimini etkileyen faktörlerden biri de yaşadığımız çevre ve bölgenin özellikleridir. Yaşadığımız çevre ve bölgenin özellikleri meslek seçimini etkiler. Bölgelere Göre Yaygın Meslekler Marmara Bölgesi Fabrika işçisi, bankacı, öğretmen, tüccar, şoför, müteahhit, inşaat mühendisi gibi. Karadeniz Bölgesi Ormancılık ahşap işleri, marangozluk, orman mühendisliği, balıkçılık gibi. Akdeniz Bölgesi Turizm işletmeciliği, turist rehberi, aşçılık, tercümanlık, çiftçilik Seracılık, otel işletmeciliği gibi. Ege Bölgesi Otel işletmeciliği, tercümanlık, aşçılık, mühendis, fabrika işçisi gibi. İç Anadolu Bölgesi Çiftçilik, ziraat mühendisi, çobanlık gibi. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Maden İşçisi, maden mühendisliği, aşçılık, restoran işletmeciliği gibi. Doğu Anadolu Bölgesi Veteriner, hekimlik, çobanlık, mandıracılık gibi. Not Yaşadığımız bölgenin yeryüzü şekilleri, iklimi, bitki örtüsü, yeraltı ve yer üstü kaynakları, ekonomik faaliyetlerimizi etkiler. Ekonomik faaliyetler de mesleklerimizi etkiler. Meslekler üç ana bölüme ayrılır Tarım, sanayi ve hizmet sektörleridir. Tarım Çiftçi, çoban, balıkçı, ormancı vb. Sanayi Marangoz, fabrika işçisi, mühendis, oto boyacısı vb. Hizmet Öğretmen, polis, doktor, avukat vb. Üretim, Dağıtım ve Tüketim Ağı Kullandığımız ürünlerin bazıları bizlere ham olarak gelirken bazıları da işlenmiş olarak gelmektedir. Kullandığımız bütün ürünler bize ulaşması da dâhil olmak üzere üretim, dağıtım ve tüketim aşamalarından geçer. Mal Ekonomide insanların ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılamak amacıyla alınıp satılan, somut varlıklara mal denir. Üretim Ekonomik faaliyetler sonucunda yeni bir mal elde edilmesine üretim denir. Dağıtım Üretilen mal ve hizmetlerin tüketicilere ulaştırılması aşamasına dağıtım denir. Tüketim Üretilen malların ihtiyacı olan insanlar tarafından satın alınması ve kullanılıp harcanmasına tüketim denir. Not Üretim sadece ham olan bir ürünün işlenmesi demek değildir. Daha önce işlenmiş bir ürünün geri dönüşüm sağlanarak tekrar üretim aşamasına geri dönebilir. Kullandığımız ama işe yaramayan kâğıt, plastik ve camları geri dönüşüm kutusuna atarak onları dönüşmek üzere üretim aşamasına gönderebiliriz. Yeni Fikirler Geliştirelim Girişimcilik Yeni iş alanları oluşturarak veya mevcut işleri daha kazançlı duruma getirerek mal veya hizmet üretmeye girişimcilik denir. Girişimci Yeni iş alanı kurarak veya mevcut işleri geliştirerek mal veya hizmet üreten kişilere girişimci denir. Sermaye Bir ticaret girişiminin gerçekleştirilmesi ve yürütülmesi için gerekli olan, bu işte kullanılan para ve paraya çevrilebilecek malların tümüdür. Ham madde Genellikle doğadan elde edilen ve sanayide işlenen bir ürün, bir mal üretmekte kullanılan maddelerin işlenmeden önceki doğal durumudur. İş Gücü Ekonomik faaliyetlere katılan üretime katkıda bulunan insan emeğinin tümüdür. Verimlilik Kaynak, sermaye ve emek kullanılarak yapılan bir yatırımın gelir sağlayabilme olanağına verimlilik denir. KaynakMehmet ÇELİK Oluşturulma Tarihi Ağustos 19, 2020 0227İnsanlar, toplumsal varlık oldukları için sürekli birbirleriyle iletişim halindedirler ve birbirlerine muhtaçtırlar. Bir insan bütün ihtiyaçlarını kendi başına karşılayamadığı için bazı ihtiyaçlarını dışarıdan karşılamak zorundadır. Bu zorunluluk sonucunda da ekonomik faaliyetler ortaya çıkmıştır. Bu dersimizde ekonomik faaliyetlerin neler olduğunu ve önemini faaliyetlerin temelini, üretim, dağıtım ve tüketim oluşturur. Üreticiler, ürün veya hizmeti üretirler. Üreticiler veya aracılar, dağıtımı yaparlar. Son kullanıcı olan tüketiciler de ürünü veya hizmeti satın alarak tüketimi oluştururlar. Sistem bu şekilde sürerek ekonomik faaliyetleri oluşturmuş oluyor. Ekonomik Faaliyetler İlkel çağlarda, insan nüfusu azdı ve teknolojik gelişme yoktu. Bu nedenle insanlar beslenme, giyinme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını kendileri karşılıyorlardı. Fakat zamanla insan nüfusunun ve ihtiyaçların artması her işin kendi başına yapılamayacağını gösterdi. Yerleşik düzene geçen insanlar üretmeye başladılar. Böylece üretim-tüketim yani ekonomik faaliyetler ortaya çıkmış oldu. Bir ürünün, üreticiden tüketiciye ulaşmasına kadar olan faaliyetlerin tümüne ekonomik faaliyetler deniliyor. İhtiyaçların artması, farklı üretimlerin, ürünlerin ve mesleklerin de ortaya çıkmasına sağlamış oldu. Buğday, pirinç, patates, kiraz, elma, domates, patlıcan gibi bakliyat, sebze ve meyvelerin ekilmesini üretime örnek verebiliriz. Giyim için terziler, ekmek için fırıncılar, sağlık için doktorlar, eğitim için öğretmenler, güvenlik için polis ve askerler hep ihtiyaçlardan doğan mesleklerdir. Mağazadan elektronik eşya, giyim; marketlerden yiyecek-içecek; barınma için ev alınması tüketime örnektir. İşte üretim ve tüketim arasındaki ilişki ekonomik faaliyetleri oluşturuyor. Ekonomide üretim, dağıtım ve tüketim olmak üzere üç faaliyet alanı bulunuyor. Üretim; İnsanların ihtiyaç duydukları ürün, mal ve hizmetlerin kişi veya işletmeler tarafından üretilmesidir. Üretimi sadece toprağın ekilmesi, makinelerin işlemesi sonucunda elde edilen ürün ve mallar olarak düşünmeyin. Üretime hizmeti de katabilirsiniz. İnsanların ihtiyacı olan eğitimin verilmesini de bir üretim olarak sayabilirsiniz. Dağıtım; ürün, mal veya hizmetin üretim noktasından, son kullanıcı olan tüketicinin satın alabileceği noktaya kadar ulaştırılmasına denir. Bu işlemi üretici kendi bünyesinde yaptığı gibi, aracı kuruluşlar da yapabiliyor. En basitinden buğdayı örnek olarak verebiliriz. Çiftçi buğdayı ekip, hasat eder. Un fabrikasına satar. Un fabrikası da buğdayları un yapıp, fırıncılara satar. Fırıncılar da unu ekmek yapıp, tüketiciye satarlar. Bu ekonomik faaliyette üretim-dağıtım-tüketim aşamalarını görebilirsiniz. Tüketim; Son kullanıcı olan tüketicinin ihtiyacı olan ürün, mal veya hizmetleri satın alıp, tüketmesi olayıdır. İhtiyacınız olan bir çift ayakkabı almanız tüketimdir. Kantinden su alıp içmeniz tüketimdir. Ekonomik faaliyetler sadece insanlar arasında değildir. Ülkeler de kendilerinin üretemediği ürün ve malları başka ülkelerden satın alarak ekonomik faaliyette bulunabiliyorlar. Bir ülkenin başka bir ülkeye mal satmasına ihracat, başka ülkeden de mal almasına ithalat denir. Örneğin ülkemiz dışarıya beyaz eşya, tekstil, fındık, demir-çelik gibi ürünleri ihraç ederken, dışarıdan da altın, petrol, otomobil, elektronik eşya gibi ürünleri ithal ediyoruz. Ekonomik Faaliyetler Nelerdir? İklim özellikleri, yeryüzü şekilleri, su kaynakları ve nüfusun dağılışı ülkemizdeki ekonomik faaliyetleri etkiliyor. Ülkemiz 7 coğrafi bölgeye ayrıldığı için her bölge bulunduğu konum itibariyle farklı alanlarda öne çıkmaktadır. 1-Tarım; Toprağın ekilmesi ve işlenmesi olayıdır. Bakliyat, sebze ve meyve yetiştiriciliği tarımın önemli parçalarıdır. Ülkemizin her bölgesinin iklim ve coğrafi yapısı farklı olduğu için her bölgede farklı tarım yapılabiliyor. Örneğin Güneydoğu Anadolu Bölgesi, kurak bir iklime sahip olduğu için nohut, mercimek ve fıstık daha çok yetişiyor. GAP’ın devreye girmesiyle iklimde yumuşama olmuş ve suyun gelmesiyle birlikte pamuk, mısır ve pirinç üretimi de yapılmaya başlanmıştır. 2-Hayvancılık; Hayvanların büyütülmesine, bakılmasına, et, süt, deri veya yün olarak satılması işlemine denir. Doğu Anadolu Bölgesi coğrafi ve iklim şartlarından dolayı hayvancılığa müsaittir. 3-Sanayi; Hammaddelerin işlenerek farklı ürün ve malların elde edilme işlemleridir. Bölgenin hammaddeye yakın olması, coğrafi konum ve ulaşım ağı sanayinin gelişmesinde önemli rol oynar. İstanbul, Bursa, İzmir, Adana ve Gaziantep önemli sanayi illerimizdir. Bu mesaj 'en iyi cevap' seçilmiştir. TARIM TARLA ve BAHÇE KÜLTÜRLERİ Tarım, toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla çeşitli ürünler elde etme işine denir. Ülkemiz topraklarının % 36'sı tarım arazisi olarak kullanılır. Ülkemizde çalışan nüfusun yarısına yakını tarımla uğraşmaktadır. Bu yüzden tarım Türkiye ekonomisi için çok önemlidir. Cumhuriyetin ilk yıllarında tarım ülkemizde daha çok ilkel yöntemlerle yapılıyordu. Makine kullanımı, zararlı böcek ve bitkilerle mücadele, kaliteli tohum kullanımı ve sulama ülkemizde gelişmemişti. Bu yüzden tarımsal üretim oldukça azdı. Fakat daha sonra yapılan çalışmalar sayesinde tarımımızda önemli gelişmeler olmuştur. Ziraat fakültelerinin açılması, tarım makine ve aletlerinin üretilmesi, yapay gübre ve kaliteli tohum kullanımı ile sulamaya önem verilmesi bu gelişmeye neden olmuştur. Aynı zamanda Devlet Üretme Çiftlikleri, Ziraat Bankası, Toprak Mahsulleri Ofisi ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması bu gelişmenin diğer nedenleridir. Bunların yanında GAP Güneydoğu Anadolu Projesi ta Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin toptan kalkınmasını amaçlayan çok önemli bir projedir. GAP sayesinde tarımsal üretimde büyük artışlar olmaya başlamıştır. Ülkemizde tarımı etkileyen bazı faktörler vardır. Bunların önemlilerini şöyle sıralayabiliriz; • Toprak bakımı Tarım faaliyetleri toprak üzerinde yapıldığı için toprak bakımı çok önemlidir. Toprak çapa, bel, pulluk ve saban gibi aletlerle havalandırılır. Bu olay toprağın verimini artırır. • Sulama Bütün tarım ürünlerinin suya ihtiyacı vardır. Bu ihtiyaç yetiştirilen tarım ürününe göre değişir. Bu nedenle toprak uygun zamanlarda ve yeterince sulanmak zorundadır. • Gübreleme Toprağın besin ve mineral bakımından zenginleştirilmesidir. Gübre, yapay ve doğal gübre olarak iki kısma ayrılır. Hayvan dışkılarından olan gübreye doğal gübre denir. Değişik minerallerin birleştirilmesi ile elde edilen gübreye ise yapay gübre denir. Gübreleme tarım ürünlerinin verimini önemli oranda artırır. • Kaliteli tohum Tarım ürünlerinden daha fazla verim almak için mutlaka kaliteli tohum kullanmak gerekir. Tarla Tarımı ve Tarla Ürünlerimiz Ülkemizdeki tarım alanlarının büyük kısmını tarlalar oluşturur. Tarlalar eğimli ve engebeli arazilerde olduğu gibi düz alanlarda da olabilmektedir. Tarlaların büyük kısmı her yıl ekilir. Bazıları ise bir yıl ekilip ertesi yıl boş bırakılır. Bu duruma nadas tarımı denir. Buradaki amaç mineral bakımından fakir olan toprağın bir yıl dinlenerek mineralce zenginleşmesidir. Tarlalarda ekilen tarım ürünlerini şu şekilde gruplara ayırabiliriz. 1. Tahıllar Tahıllar ülkemizde en fazla üretimi yapılan tarım ürünleridir. Ülkemizdeki ekim alanlarının büyük kısmı tahıllara ayrılmıştır. Tahıllar; buğday, arpa, mısır, pirinç, çavdar ve yulaf gibi tarım ürünlerinden oluşur. Buğday Ülkemizde en fazla üretilen ve tüketilen tarım ürünüdür. Çok yaygın bir ekim alanı vardır. Doğu Karadeniz Bölümü’nün kıyı kesimi ve yüksek yerler haricinde ülkemizin her yerinde yetiştirilir. Fakat en fazla İç Anadolu Bölgesi'nde yetiştirilir. Ülkemizdeki buğdayın 1/3'ü bu bölgede üretilir. Buğday tarımı genellikle sulama ile yapılamaz. Bitkinin su ihtiyacı yağmurlardan karşılanır. Bu yüzden üretilen buğdayın miktarı yağışlara göre değişir. Aynı zamanda üretiminde yıllara göre büyük dalgalanmalar olur. Buğday en fazla ekmek yapımında kullanılır. Aynı zamanda unlu mamüller, bisküvi ve makarna yapımında da yaygın olarak kullanılır. Yurdumuzdaki buğday üretiminin coğrafî bölgelere dağılımı Arpa Ülkemizde yaygın bir ekim alanı vardır. Buğdaydan sonra en fazla yetiştirilen tahıldır. En çok İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir. Buğdaya göre sıcağa ve soğuğa karşı daha dayanıklı olup, daha kısa sürede yetiştirilir. Bu yüzden buğdayın yetiştirilemediği yüksek yerlerde de yetiştirilebilir. En fazla hayvan yemi ve bira sanayisinde ham madde olarak kullanılır. Mısır Yetişme koşulları diğer tahıllardan farklıdır. Mısır, yaz yağışlarının ve sulama imkânlarının olduğu yerlerde rahatlıkla yetiştirilebilir. En fazla Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde yetiştirilir. Ülkemizdeki ekim alanı oldukça yaygındır. Karadeniz Bölgesi'nde halkın temel besin maddesi olarak kullanılır. Ayrıca mısırdan yemeklik yağ elde edilir. Bir kısmı da hayvan yemi olarak kullanılır. Pirinç Pirinç, çeltik bitkisinden elde edilen üründür. Çeltik hasat edildikten sonra kabukları ayıklanarak pirinç elde edilmiş olur. Çeltiğin tarımı su içinde yapılır. Tarımı için en uygun alanlar akarsu kenarlarındaki düzlükler ve sulanabilen ovalardır. En fazla Edirne, Samsun, Çorum, Kastamonu, Hatay ve Diyarbakır gibi illerde yetiştirilir. Önemli bir besin maddesi olan pirinç üretimi ülkemiz tüketimini karşılayamaz. Ülkemizde yetiştirilen diğer tahıl ürünleri ise çavdar, yulaf ve darıdır. Bu ürünler çok geniş ekim alanlarına sahip değillerdir. Genellikle hayvan yemi olarak kullanılırlar. Tarla tarımında tahıllardan başka sanayi bitkileri de yetiştirilir. 2. Sanayi Bitkileri Doğrudan tüketilmeyip fabrikalarda ham madde olarak kullanılan ürünlerdir. Ülkemizde yetiştirilen başlıca sanayî bitkileri, pamuk, tütün, şeker pancarı, haşhaş, ayçiçeği ve zeytindir. Pamuk Yetişme döneminde bol su isteyen ve verimli alüvyal ovaları seven bir bitkidir. Hasat zamanında ise yüksek bir sıcaklığa ihtiyaç duyar. Bu dönemin oldukça kurak geçmesi gerekmektedir. Yaz yağışları pamuk üretimine zarar verir. En fazla Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir. Pamuk, dokuma sanayisinin ham maddesidir. Çekirdeğinden elde edilen yağ ise margarin üretiminde kullanılır. Ülkemizde pamuk üretimi oldukça fazladır. Ayrıca pamuk ve pamuklu dokuma ürünleri ülkemiz ihracatında önemli bir yer tutar. Tütün Yetişme döneminde bol su ister. Olgunlaşma ve hasat döneminde ise yüksek sıcaklık ister. Ülkemizde en çok Ege Bölgesi’nde yetiştirilir. Daha sonra Güneydoğu, Karadeniz ve Marmara bölgeleri gelir. Tütün, sigara gibi sağlığa zararlı olan dumanlı içeceklerin ham maddesidir. Ülkemizde devlet denetiminde yetiştirilmektedir. Yurdumuzda tütün üretiminin coğrafî bölgelere dağılımı Şeker pancarı Kıyı bölgelerimiz dışında ülkemizin her yerinde rahatlıkla yetiştirilmektedir. Yağışların yeterli olmadığı yerlerde sulamalı olarak yetiştirilebilir. Büyük kısmı İç Anadolu Bölgesi'nde yetiştirilir. Daha sonra Karadeniz ve Marmara bölgeleri gelir. Şekerin ham maddesidir. Ayrıca posası hayvan yemi olarak kullanılır. Bu yüzden şeker fabrikalarının çevresinde büyükbaş hayvancılık gelişmiştir. Yurdumuzda şeker pancarı üretiminin coğrafî bölgelere dağılımı Ayçiçeği Ülkemizin her yerinde yetişme imkânı vardır. Fakat büyük kısmı Marmara Bölgesi'nde yetiştirilir. Yaz yağışlarından olumsuz etkilenir. Yağışın yetersiz olduğu yerlerde sulama ile yetiştirilebilir. Bitkisel yağ üretiminde kullanılır. Ülkemizdeki bitkisel yağ üretiminin yarıya yakını ayçiçeğinden elde edilir. Yurdumuzda ayçiçeği üretiminin coğrafî bölgelere dağılımı Zeytin Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerdeki eğimli arazilerde rahatlıkla yetiştirilebilir. Bu yüzden en fazla Ege Bölgesi'nde yetiştirilir. Daha sonra Marmara ve Akdeniz bölgeleri gelir. Akdeniz Bölgesi'nde az yetiştirilmesinin nedeni; daha fazla gelir getiren ürünlerin ekilmesidir. Ülkemiz Dünya'nın önde gelen zeytin üreticisi ülkeleri arasındadır. Sert çekirdekli meyvelerdendir. Sofralık zeytin olarak tüketildiği gibi yağ üretiminde de kullanılır. Ayrıca sabun üretiminde de kullanılır. Haşhaş Uyuşturucu madde elde edildiği için devlet denetiminde yetiştirilir. Aynı zamanda ilâç yapımında ve yemeklik malzeme olarak kullanılır. En fazla Ege Bölgesi'nde yetiştirilir. 3. Baklagiller Fasulye, nohut, bakla, mercimek ve bezelye gibi bitkiler baklagilleri oluşturur. Proteince zengin olan baklagiller genellikle kuru olarak tüketilirler. Ülkemizin her bölgesinde yetiştirilmektedir. İç Anadolu Bölgesi baklagil üretiminde ilk sıradadır. Bahçe Tarımı ve Bahçe Ürünlerimiz Bahçe tarımı, genellikle yerleşim merkezlerinin yakınında bulunan bahçelerde yapılır. Sulamalı olarak küçük tarım aletleri ile tarımı yapılır. Ülkemizde tarımı yapılan başlıca bahçe bitkileri şunlardır; Çay Ülkemizdeki en uygun yetişme alanını Doğu Karadeniz Bölümü'nün kıyı kesiminde bulmuştur. Burada üretilen çay ülkemiz ihtiyacını karşılar. Çay üretimi için bol yağış ve eğimli yamaçlar gereklidir. Çay bitkisi metre boyunda çok yıllık bir ağaççıktır. Bu ağaççıkların sürgünleri kesilir. Daha sonra fabrikalarda işlenerek çay elde edilmiş olur. Sebzeler Farklı iklim tiplerinin görüldüğü ülkemizde birçok sebze türü yetiştirilmektedir. Sebzeler genellikle taze olarak iç piyasada tüketilir. Bu yüzden iç ticaretimizde önemli bir yeri vardır. Ekim alanları oldukça yaygındır. Sebze üretiminin en fazla olduğu yer Akdeniz Bölgesi'dir. Bu bölgeyi Ege ve Marmara bölgeleri takip eder. Sebzelerin en az yetiştirildiği yer ise iklim koşulları elverişsiz olduğu için Doğu Anadolu Bölgesi'dir. Sebzelerin büyük kısmı yaz mevsiminde yetiştirilir. Bunların en önemlileri patlıcan, domates, biber, bamya ve salatalıktır. Ispanak, lahana, pırasa gibi sebzeler ise kış mevsiminde yetiştirilir. Ülkemizde en fazla soğan, patates ve domates yetiştirilir. Meyveler Ülkemiz iklimi uygun olduğu için dünyadaki meyve türlerinin büyük kısmını yetiştirebiliriz. Ülkemiz tarımında önemli bir yeri olan meyveler beslenmemiz için de çok önemlidir. Meyvelerin bir bölümünün ihracatımızda da önemli bir yeri vardır. Meyveleri yaz meyveleri ve kış meyveleri diye iki gruba ayırabiliriz. Yaz meyveleri üzüm, kayısı, şeftali ve kiraz gibi meyvelerdir. Kış meyveleri ise portakal, mandalina, greyfurt ve ayva gibi meyvelerdir. Bazı önemli meyvelerimiz şunlardır; ÜzümÜlkemizde çok yaygın bir ekim alanı vardır. Her bölgemizde yetiştirilebilir. Ama en çok Ege Bölgesi'nde yetiştirilir. Üretimimizin yarıya yakınını bu bölge sağlar. Çok yıllık bir bitki olan üzümün bitkisine üzüm asması veya üzüm çubuğu denilmektedir. Üzüm çubuklarının ekili olduğu yere bağ denir. Üzüm tarımına ise bağcılık denir. Yaş ve kuru olarak tüketildiği gibi içki yapımında da kullanılır. Turunçgiller Turunçgiller portakal, limon, mandalina, greyfurt ve turunç meyvelerinin genel adıdır. Kış sıcaklıklarının fazla olduğu ve don olaylarının görülmediği yerlerde yetiştirilirler. Büyük kısmı Akdeniz Bölgesi'nde yetiştirilir. Bir kısmı Ege Bölgesi'nde çok azı da Doğu Karadeniz kıyılarında yetiştirilir. Fındık Fındığın ana vatanı Karadeniz kıyılarıdır. En fazla yetiştirildiği iller; Giresun, Ordu, Trabzon ve Adapazarı'dır. Ülkemiz hem fındık üretiminde hem de kalitesinde dünyada birinci sıradadır. Bu yüzden ekonomimiz için çok önemli bir üründür. Büyük kısmı yurt dışına satılır. Çerez olarak tüketildiği gibi yağ da elde edilir. İncir Soğuğa dayanıksızdır. Bu yüzden kışların ılık geçtiği yerlerde yetiştirilir. En fazla Ege Bölgesi'nde daha sonda Akdeniz, Marmara ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir. İncir taze ve kuru olarak tüketilebilir. Kuru incir ihracatımız gelişmiştir. Elma Düşük sıcaklıklardan etkilenmeyen bir meyvedir. Bu yüzden ülkemizde yaygın bir ekim alanı vardır. Birçok yöremizde rahatlıkla yetiştirilebilir. En fazla İç Anadolu Bölgesi'nde üretilir. Genellikle taze olarak tüketilir. Diğer meyveler Yukarıdakilerden başka kavun, karpuz, kiraz, şeftali, kayısı,vişne, armut, dut, erik, muz, ayva, ceviz, badem, antep fıstığı gibi birçok meyve ülkemizde yetiştirilir. Ülkemizde son yıllarda turfanda sebze ve meyve üretimi gelişmiştir. Bu sebze ve meyveler cam ve plâstik mekanlarda sağlanan uygun yetişme ortamında üretilirler. Buna seracılık denilmektedir. Bu tarım faaliyetinde kış mevsiminin soğuklarından korunarak üretim yapılır. Seracılık en fazla Akdeniz Bölgesi'nde daha sonra ise Ege Bölgesi'nde gelişmiştir. HAYVANCILIK Hayvancılık; evcil hayvanları besleme, onların ürünlerinden ve gücünden yararlanma işidir. Kırsal bölgelerde tarımdan sonra halkın en önemli geçim kaynağıdır. Ülkemizde hayvancılık otlak mera ve ahır hayvancılığı şeklinde yapılmaktadır. Hayvanların meralardaki otları yiyerek beslenmesi sonucunda yapılan hayvancılık türüne mera otlak hayvancılığı denir. Hayvanların ahırlarda genellikle yapay yemlerle beslenmesine de besi hayvancılığı denir. Besi hayvancılığı ülkemizde giderek yaygınlaşmaktadır. Besi hayvancılığı en fazla Marmara Bölgesi'nde gelişmiştir. Ülkemizde farklı iklim özelliklerinin görülmesi hayvancılık türlerinin de çeşitli olmasını sağlamıştır. Bu hayvancılık türlerinin bazıları şunlardır; Büyükbaş Hayvancılık Bu hayvancılık grubuna inek, öküz, manda, at, eşek, katır ve deve girmektedir. Ülkemizde yaz yağışlarının fazla olduğu yerlerde gelişmiştir. Doğu Karadeniz Bölümü ile Erzurum-Kars Bölümü bu yerlerin başında gelir. Buralarda yaz mevsimi yağışlı geçtiği için gür otlaklar yetişir. Aynı zamanda buralarda tarım alanları azdır. Bu yüzden büyükbaş hayvancılık gelişmiştir. Yurdumuzda beslenen büyükbaş hayvanların coğrafî bölgelere dağılımı Küçükbaş Hayvancılık Küçükbaş hayvancılık grubuna; koyun ve keçi girmektedir. Bu hayvanlardan koyun daha çok beslenir. Ülkemizdeki yer şekilleri ve bitki örtüsü küçükbaş hayvancılık için oldukça uygundur. Ülkemizdeki geniş bozkır alanlarında karaman, kıvırcık ve dağlıç gibi koyun cinsleri yetiştirilir. Koyun en fazla Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir. Koyunlardan et ve süt elde edilmesi dışında yünlü dokuma sanayisinde de ham madde olarak yararlanılır. Küçükbaş hayvanlar arasında koyundan sonra tiftik keçisi yetiştirilir. En fazla İç Anadolu Bölgesi'nde özellikle de Ankara çevresinde yetiştirilir. Bu keçilerden elde edilen tiftik dokumacılıkta kullanılan çok değerli bir ham maddedir. Diğer bir keçi türü olan kıl keçisi de en çok dağlık alanlarda yetiştirilir. Fakat ormanlara zarar verdikleri için son yıllarda sayıları oldukça azalmıştır. Yurdumuzda beslenen koyunların coğrafî bölgelere dağılımı Kümes Hayvancılığı Tavuk, kaz, ördek, hindi gibi hayvanlara kümes hayvanı denir. Kümes hayvanlarının etinden ve yumurtasından yararlanılır. Beslenmemizde önemli bir yeri vardır. Son yıllarda beyaz et tüketiminin artması ile kümes hayvancılığı gelişmiştir. Bunda modern tavuk çiftliklerinin kurulmasının da etkisi vardır. Kümes hayvancılığı nüfusu kalabalık olan büyük şehirlerin çevrelerinde çok gelişmiştir. İpek Böcekçiliği Dut yaprağını yiyen bir tırtılın kozasından elde edilen ipek, ipekli dokuma sanayisinin ham maddesidir. İpek böcekçiliği en fazla Güney Marmara Bölümü'nde gelişmiştir. Özellikle Bursa ili en çok gelişen yerdir. Arıcılık; Ülkemizde yaygın olarak yapılır. Çünkü ülkemizde farklı bitki türleri bulunmaktadır. Bitki örtüsündeki çeşitlilik arıcılık için çok önemlidir. Arıcılık ülkemizin her bölgesinde yapılmaktadır. Ege ve Karadeniz bölgeleri ilk sırada gelmektedir. SU ÜRÜNLERİ Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrilidir. Aynı zamanda çok sayıda akarsu ve gölleriyle birlikte ülkemiz su ürünleri için uygun özelliklere sahiptir. Fakat üretimimiz yetersizdir. Balık en çok avlanan ve tüketilen su ürünüdür. Balıkların en çok avlandığı denizimiz Karadeniz'dir. Daha sonra boğazlar gelir. Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında da balıkçılık yapılır. Denizlerimizden en fazla; hamsi, istavrit, palamut, uskumru, lüfer ve barbunya gibi balıklar avlanır. Tutulan balıkların bir kısmı akarsulardan bir kısmı da baraj ve göllerden elde edilir. Buna tatlı su balıkçılığı denir. Aynı zamanda akarsu kenarlarında insanlar tarafından kurulan çiftliklerden de balık üretimi yapılır. En fazla sazan ve alabalık tutulmaktadır. Tatlı su balıkçılığına kültür balıkçılığı da denilmektedir. Balıkçılığımızın sorunları arasında; Denizlerimizdeki balık potansiyelinin az olması, kıyılarımızın kirli olması, balıkçılık filomuzun yetersiz olması, zararlı yöntemlerle avlanma, yasak avlanma gibi nedenler gösterilebilir. Denizlerimizden midye, kerevit, ıstakoz, ahtapot, karides, kalamar gibi su ürünleri de elde edilir. Ayrıca inci, mercan, sedef ve sünger avcılığı da yapılmaktadır. ORMAN ÜRÜNLERİ Ormanlar, ülkemizin doğal güzellik ve ham madde kaynağıdır. Ülkemiz topraklarının 1/4'ü ormanlarla kaplıdır. Bu oran yıllar önce daha fazla iken, ormanlar tarih boyunca tahrip olarak şimdiki halini almıştır. Ormanlar genellikle kıyı bölgelerimizde toplanmıştır. Ülkemiz ormanlarının büyük kısmı Karadeniz ve Akdeniz bölgelerine aittir. İç bölgelere doğru gidildikçe yağışlar azaldığı için orman alanları da azalmaktadır. Orman ürünlerinin başında kereste ve yakacak odun gelir. Kereste birçok sanayi kolunun ham maddesi durumundadır. Kâğıt, mukavva, parke, sunta ve kontraplâk üretimi keresteden yapılmaktadır. Ayrıca kapı, pencere, masa, sıra yapımında, telefon ve telgraf direkleri yapımında kereste kullanılmaktadır. Aynı zamanda ahşap ev yapımında da kullanılır. Diğer orman ürünleri ise sığla yağı, reçine, keçi boynuzu, ıhlamur ve çam kozalağıdır. Ülkemiz için çok önemli olan ormanları korumak önemli görevlerimizdendir. Ormanlarımızın tahrip edilmesini önlememiz gerekmektedir. Bunun için ormanların çok iyi korunarak yangınların azaltılması gerekmektedir. MADENLER ve ENERJİ KAYNAKLARI Madenler Yer altından çıkarılan ve ekonomik değeri olan maddelerdir. Yer altında ham olarak bulanan maddeler işlenerek yabancı maddelerden ayrılır. Daha sonra kullanıma sunulur. Her maden farklı şekillerde ve farklı sanayi kollarında kullanılır. Ülkemizde maden çeşidi fazla olduğu hâlde miktarları yeterli değildir. Cumhuriyet döneminde yer altı kaynaklarımız araştırılmaya başlanmıştır. Bu araştırma için Etibank ve Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü kurulmuştur. Ülkemizde çıkarılan başlıca madenler şunlardır; Demir Demir, bütün sanayi dallarının en önemli ham maddesidir. Demirin geniş bir kullanım alanı vardır. Demir, en çok Sivas-Malatya arasındaki Divriği, Hasan Çelebi ve Hekimhan’da çıkarılmaktadır. Buralardan çıkarılan demir, demir çelik sanayisinde kullanılır. Bakır Kolay işlenebilen yumuşak bir madendir. Başta elektrik ve elektronik eşya olmak üzere birçok alanda kullanılır. Küre Kastamonu, Murgul Artvin ve Rize'den çıkarılmaktadır. Krom Ülkemizde en çok bulunan madenlerdendir. Demir çelik sanayisinde ham madde olarak kullanılır. En fazla; Fethiye, Köyceğiz Muğla ve Elazığ'da çıkarılır. Bor Mineralleri Jet ve roket yakıtı ve cam elyafı ile porselen ve cam üretiminde kullanılır. Ülkemiz, bor minerallerinin dünyada en fazla olduğu yerdir. Kırka Eskişehir, Emet Kütahya ve Balıkesir'de çıkarılmaktadır. Ülkemizde ayrıca boksit, cıva, kükürt, antimon, manganez, fosfat, çinko, mermer, tuz, altın ve gümüş gibi madenler de vardır. Enerji Kaynakları Ülkemizde sanayileşme ve kentleşme ile birlikte enerji ihtiyacı artmış ve birçok enerji kaynağı kullanılır duruma gelmiştir. Bunlardan bazılarını şöyle sıralayabiliriz; Linyit Ülkemizde yaygın olarak bulunur. Çıkarılan linyitler genellikle termik santrallerde elektrik üretimi için kullanılır. Bu yüzden termik santrallerimizin büyük kısmı linyit yataklarının yakınına kurulmuştur. Afşin-Elbistan Kahraman Maraş, Yatağan Muğla, Soma Manisa, Tavşanlı, Simav, Emet, Tunçbilek Kütahya, Çeltek Amasya ve Çayırhan Ankara en çok çıkarıldığı yerlerdir. Taş kömürü Demir çelik sanayisinde kullanılır. Zonguldak ve çevresinde çıkarılır. Üretimimiz ihtiyacımızı karşılayamaz. Petrol Bütün ülkeler için çok önemli bir enerji kaynağıdır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Batman, Siirt ve Diyarbakır çevrelerinde çıkarılmaktadır. Üretimimiz tüketimimizin ancak 1/7 sini karşılar. Geri kalanını satın alırız. Yer altından çıkarılan petrol, petrol arıtma tesislerinde rafineri işlenerek kullanılır hale getirilir. Ülkemizde Batman, Ataş Mersin, Aliağa İzmir, İpraş İzmit ve Orta Anadolu Kırıkkale olmak üzere beş ayrı rafineri bulunur. Doğal gaz Yer kabuğunda bulunan boşluklarda yer alan gaz kümeleridir. Yakıt olarak kullanılmaktadır. Hava kirliliğini azalttığı için tercih edilen bir yakıttır. Büyük şehirlerimizde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Genellikle yurt dışından ithal ederiz. Ülkemizde sadece Hamitabat Kırklareli'ta bulunur. Su gücü Buna hidrolik enerji de denir. Su gücünden faydalanarak üretilen elektrik enerjisidir. Barajlardan elde edilir. Ülkemizde birçok barajdan Atatürk, Keban, Karakaya, Hirfanlı gibi elektrik üretimi yapılmaktadır. Ülkemizde çok sayıda akarsu olduğu için su gücü oldukça fazladır. Jeotermal enerji Yer altından çıkarılan sıcak su ve su buharından elde edilen enerjidir. Ucuz ve çevreye zarar vermeyen bir enerji kaynağıdır. İlk işletmeye açılan kuyu, Sarayköy Denizli'dedir. Atom enerjisi Buna nükleer enerji de denir. Atom çekirdeğinden elde edilir. Ülkemizde henüz bu enerji kullanılmamaktadır. Güneş enerjisi Hiç tükenmeyen çevre dostu ve ucuz bir enerji kaynağıdır. Ülkemizde kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. En fazla Akdeniz ve Ege bölgelerinde kullanılır. SANAYİ Ham maddelerin işlenerek mamül madde haline getirilmesine sanayi denir. Ham maddeler yer kabuğunun değişik katmanlarından, sulardan, bitkilerden ve hayvanlardan elde edilir. Sanayinin kurulması için gerekli olan şartlar; Ham madde, enerji, sermaye, iş gücü, ulaşım ve pazarlamadır. Ülkemizde en çok sermaye sıkıntısı çekilmektedir. Diğer koşullar ülkemizde sanayinin gelişmesi için uygundur. Ülkemizdeki sanayi tesisleri bazı yerlerde yoğunluk kazanmıştır. Buralar İstanbul-Adapazarı arası, İzmir çevresi ve Adana - Mersin arasıdır. Ayrıca Bursa, Ankara, Karabük, Karadeniz Ereğli, İskenderun, Kırıkkale, Gazi Antep ve Kayseri de sanayinin gelişmiş olduğu diğer kentler olarak ortaya çıkar. Ülkemizde çeşitli sanayi kolları vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz; Besin Sanayii Bu sanayiinin ham maddeleri, tarımsal ve hayvansal ürünlerdir. Ülkemizin her tarafında yaygın olan bir sanayi koludur. Konservecilik besin sanayimizin bir dalıdır. En fazla Marmara ve Ege bölgelerinde gelişmiştir. Birçok ilimizde meyve suyu fabrikaları, konserve fabrikaları ve et kombinaları kurulmuştur. Yağ üretimi, besin sanayii içinde önemli bir yer tutar. En fazla zeytin yağı ve ayçiçek yağı üretimi yapılır. Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yağ üretimi yoğun olarak yapılır. Hayvancılığın yoğun olduğu yerlerde ise tereyağı ve peynir üretimi yapılır. Şeker fabrikaları ise iç bölgelerimizde yoğundur. Türkiye’de ilk şeker fabrikası Uşak’ta kurulmuştur. Dokuma Sanayii Ülkemizde en fazla gelişen sanayi kollarından biridir. Pamuklu dokuma, yünlü dokuma, ipekli dokuma ve halıcılık gibi bölümleri vardır. Pamuklu dokuma fabrikaları Adana, İzmir, Aydın, Nazilli, Kayseri, İstanbul ve Bursa'da yoğunlaşmıştır. Yünlü do¬kuma fabrikaları ise İstanbul, Bursa, İzmir, Hereke ve Uşak'ta yoğunlaşmıştır. İpekli dokumanın merkezi ise Bursa'dır. Halı ve kilim dokumacılığı ise İç Batı Anadolu Bölümü ve İç Anadolu Bölgesi’nde gelişmiştir. Deri Sanayii Bu sanayi dalında ayakkabı, çanta ve giyim eşyaları yapımı başta gelir. Deri giyim eşyalarımız yurt dışında kolay alıcı bulmaktadır. Hazır giyim sanayi de çok gelişmiş bir sanayi koludur. Maden Sanayii Madenlerin çıkarılması, ayıklanması ve işlenmesi faaliyetleridir. Maden ocaklarının çevresinde gelişmiştir. En yaygın olanı demir çelik fabrikalarıdır. İlk demir çelik fabrikası Karabük’te kurulmuştur. Daha sonra Karadeniz Ereğlisi, İskenderun ve Kırıkkale'deki fabrikalar kurulmuştur. Samsun' da bakır işleme, Seydişehir'de alüminyum, Elazığ’da ise ferro krom tesisleri yer alır. Otomotiv Sanayii Günlük hayatımızda önemli bir yeri olan otomobil, otobüs, kamyon gibi araçları içine alır. Çok gelişen bir sanayi koludur. En fazla Bursa, İstanbul, İzmit ve İzmir'de gelişmiştir. Yurt dışından ithalatımız oldukça fazladır. Kimya Sanayii En önemli dalı petrol arıtmadır. Daha sonra kağıt, ilâç, gübre, sabun tozu ve deterjan gelir. Petrol arıtma tesisleri İzmit, İzmir, İskenderun, Kırıkkale ve Batman'da bulunur. İlâç fabrikalarının büyük kısmı İstanbul'da yer alır. Kâğıt ise, İzmit, Dalaman Muğla, Çaycuma Zonguldak, Giresun, Taşucu Mersin'nda yer alır. Diğer Sanayi Kolları Birçok kentimizde çimento fabrikaları kurulmuştur. Cam fabrikaları ise İstanbul çevresinde bulunur. Ülke savunması için önemli olan uçak sanayii Ankara'da gelişmiştir. Gemi sanayii ise İstanbul ve Gölcük'te yer alır. Bunlardan başka mobilya, porselen, tuğla, kiremit gibi birçok sanayi dalı da ülkemizde bulunmaktadır. ULAŞIM Yolcu, yük ve haberlerin bir yerden başka bir yerlere aktarılmasıdır. Sanayi, ticaret, tarım ve turizmin gelişmesi, ulaşımın gelişmiş olmasına bağlıdır. Dört farklı ulaşım sistemi vardır. Türkiye'nin başlıca kara ve deniz yolları Kara yolu ulaşımı; Ülkemizde gelişmiş bir kara yolu ulaşımı vardır. Ülkemizdeki kara yolu ulaşımını dağların uzanış doğrultusu ve iklim özellikleri etkilemektedir. Dağların uzanışı kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı zorlaştırmıştır. Olumsuz iklim şartları ise özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde ulaşımı etkilemektedir. Sel, heyelân, çığ ve buzlanma gibi doğal afetler ulaşımı olumsuz etkiler. En işlek kara yolu; Edirne - İstanbul - Ankara - Adana ve İskenderun arasındadır. Büyük kentleri birbirine bağlayan kara yolları da oldukça yoğundur. Kara yolu ulaşımının en önemli sorunu trafik kazalarıdır. Demir yolu ulaşımı; Trenlerle yapılan ulaşımdır. Demir yolları daha çok yük taşımacılığında kullanılır. Yolcu taşımacılığında ise kara yollarından sonra ikinci sırada gelir. Demir yollarımızın uzunluğu yeterli değildir. Ankara, Eskişehir, Adapazarı ve Sivas'ta lokomotif, vagon yapım ve bakım tesisleri vardır. Deniz yolu ulaşımı; Liman ve iskeleler arasında yapılan yük ve yolcu taşımacılığını kapsar. Deniz ulaşımında binlerce ton ağırlığında yükler taşındığı için ucuz bir ulaşım sistemidir. Ayrıca kara ve demir yolu gibi bakım ve yapım çalışmalarına ihtiyaç yoktur. Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen deniz yolu ulaşımı gelişmemiştir. En büyük limanlarımız İstanbul, İzmir ve Mersin'dedir. Ayrıca Trabzon, Samsun, Antalya ve İskenderun limanları da çok önemlidir. Hava yolu ulaşımı; Uçaklarla yapılan yolcu ve yük taşımacılığıdır. Hızlı bir ulaşım sistemidir. Bu yüzden uzak mesafeli yolculuklar için çok önemlidir. Fakat ülkemizde yeterince gelişmemiştir. Ülkemizdeki en işlek hava alanları; İstanbul'daki Atatürk, Ankara'daki Esenboğa ve İzmir'deki Adnan Menderes'tir. Akdeniz ve Ege kıyılarında turistik merkezlerdeki Bodrum, Dalaman, Çeşme hava alanları ise yaz mevsiminde çok yoğundur. Olumsuz hava koşulları hava yolu ulaşımını çok fazla etkiler. TİCARET Para kazanmak için yapılan alım satım işlerine ticaret denir. Ticaret, iç ticaret ve dış ticaret olmak üzere iki kısma ayrılır. İç ticaret Ülke sınırları içinde yapılan ticarete denir. Ülkemizdeki iç ticaret oldukça canlıdır. Bu duruma bölgelerimizin tarım, hayvancılık, madencilik, sanayi ve turizm açısından farklı özellikte olmaları en çok etki eder. Nüfus dağılışının farklı olması da iç ticareti canlandırır. Her bölgede yapılan farklı ekonomik faaliyetler iç ticaretin canlılığını artırır. Dış ticaret Ülkeler arasında yapılan ticarettir. Ülkelerin ürettikleri ürünlerin farklı olması dış ticarete etki etmektedir. Dış ülkelere sattığımız başlıca mallar; tekstil ve konfeksiyon ürünleri, elektrikli ev aletleri, lâstik, çeşitli tarım ürünleri, canlı hayvan, hayvansal ürünler, bitkisel yağlar ve çeşitli madenlerdir. Satın aldığımız mallar ise; petrol, çeşitli makineler, otomobil, kimyasal maddeler, ilaç ve elektronik aletlerdir. Ticaret yaptığımız ülkeler arasında Avrupa Birliği ülkeleri başta gelir. En fazla Almanya ile ticaret yapmaktayız. Orta Doğu ülkelerinden İran ve Suudi Arabistan’da dış ticaretimiz için önemlidir. Dış ticaretimizde ABD, Rusya Federasyonu ve Japonya’da önemli yer tutar. Ayrıca Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile olan ticaretimiz de hızla gelişmektedir. Dış ticaretimizin gelişme grafiğinde, cumhuriyetten sonra hızlı bir artış olduğu görülmektedir. TURİZM İnsanların görme, tanıma, dinlenme, eğitim, spor, tedavi ve kutsal yerleri ziyaret etmek amacıyla yaptıkları gezilere turizm denir. Bu gezilere katılanlara ise turist denir. Teknoloji ve sanayinin gelişmesi ile beraber çok yoğun çalışan insanlar, tatillerinde iyice dinlenmek istemektedirler. Bunun için de kendi ülkelerindeki ya da başka ülkelerdeki turistik mekanlara geziler düzenlerler. Turizmin insanlara ve ülkelere sağladığı faydaları şöyle sıralayabiliriz. Ülkelere döviz kazandırarak ekonomilerine katkıda bulunur, ülkelerin iç ve dış ticaretini hareketlendirir, bir çok insana iş imkânı sağlar, bazı sanayi kollarının gelişmesine yardımcı olur İnşaat gibi. Doğal güzelliklerimiz Doğal güzelliklerimiz bakımından kıyılarımız önde gelir. Akdeniz ve Ege denizi kıyılarımızda bulunan plajlar çok önemli turistik mekanlardır. Yaz mevsiminin uzun ve güneşli olması buralara gelen turist sayısını artırmaktadır. Akarsularımızın bazılarında yapılan su sporları rafting gibi da turistlerin ilgisini çekmektedir. Aynı zamanda bazı akarsularımızdaki şelaleler önemli doğal güzelliklerimizdendir. Ürgüp ve Nevşehir çevresindeki peri bacaları, Denizli’deki Pamukkale travertenleri, Akdeniz Bölgesi’ndeki mağaralar, millî parklarımız ve kaplıcalar da fazla turist çeken doğal güzelliklerimiz arasındadır. Tarihî zenginliklerimiz Ülkemiz çok zengin bir tarihî mirasa sahiptir. Çünkü tarih boyunca Anadolu’da birçok devlet kurulmuş ve medeniyetler ortaya çıkmıştır. Bu yüzden ülkemiz tarihî eser bakımından Dünya’nın sayılı ülkelerinden birisi olmuştur. Ülkemizde eski medeniyetlerden kalma şehir kalıntıları, tapınaklar, tiyatrolar, saraylar, camiler, köprüler, kaleler, kervansaraylar ve hanlar vardır. Ayrıca ülkemizdeki bazı dağlık alanlarda kış turizmi ve yayla turizmi de yapılmaktadır. Yurdumuzdaki ekonomik faaliyetleri inceleyelim TARIM A. TAHILLAR BUĞDAY Orta kuşakta yarı kurak iklim bölgelerinde yetişen ve ülkemizde en yaygın üretilen ürünüdür. Ø İlkbahar döneminde filizlenmek ve büyümek için yağış, yaz döneminde ise olgunlaşmak için kurak ve sıcak bir ortam ister. Ø Kışların aşırı soğuk geçmediği yerlerde sonbaharda, Doğu Anadolu'nun soğuk yerlerinde ilkbaharda ekilir. Ø Türkiye'de en fazla üretim İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara ve Adana ise ilk üç sırayı paylaşır. Ø Karadeniz kıyılarında yazların yağışlı geçmesinden, Doğu Anadolu'nun yüksek yerlerinde ise yazların serin geçmesinden dolayı üretilemez. ARPA Türkiye'de buğdaydan sonra en çok üretilen tahıl göre, biraz daha soğuk ve kurak şartlarda ve nispeten mineral oranı az olan topraklarda yetişir. Buğdaya göre, daha kısa sürede olgunlaşır, bu nedenle buğdayın yetişmediği Erzurum-Kars platolarında 200-2200 m yüksekliğe kadar yetişebilir. Üretim alanları genelde buğday ile paralellik üretiminin yarıya yakın kısmını iç Anadolu Bölgesi karşılar. ÇAVDAR Tahıllar içerisinde soğuğa en dayanıklı olanıdır. Bu nedenle, buğday ve arpanın yetiştirilemediği serin ve yüksek yerlerde de yetiştirilebilir. Ülkemizde en çok, İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgeleri'nde üretilir. YULAF Yulaf, sıcak ve kurak şartlarda üretildiği gibi, serin bölgelerde de çok bisküvi ve yem sanayinde daha çok İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgeleri'nde üretilir. MISIR Yaz döneminde yağış alan veya yaz döneminde sulama yapılan yerlerde yetiştirilir. En uygun iklim, yaz yağışlarının olduğu Karadeniz iklimidir. Ancak Karadeniz Bölgesi'nde ekonomik değeri yüksek olan çay ve fındık üretimi daha yaygın olduğu için mısır üretiminde, Akdeniz Bölgesi ilk sırada yer alır. Mısır bitkisi günümüzde; yemeklik mısır özü yağı, çerezlik ve hayvan yemi olarak kullanılır. ÇELTİK Yetişme süresi boyunca yüksek nem yağış ve sıcaklık isteği vardır. Türkiye'de üretim, genelde akarsu boylarında yaygındır. Orta Karadeniz Bölümü'nde Samsun, Çorum, Kastamonu dolaylarında, akarsu kenarlarında yetiştirilir B. BAKLAGİLLER MERCİMEK Yetişme döneminde yağış, olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak iklim ister. Her türlü toprak koşullarına dayanıklıdır. Ülkemizde kırmızı mercimek en fazla Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde%95, yeşil mercimek ise İç Anadolu Bölgesi'nde %75 üretilir. nohut Yarı kurak iklim şartlarında yetişebilen nohut, en fazla İç Anadolu, Akdeniz, İç Ege ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde üretilir. Baklagiller içerinde en fazla üretim miktarına sahiptir. FASULYE Yüksekliği 2000 metreyi aşmayan ve yaz döneminde sulanabilen tüm sahalarda yetiştirilir. En önemli yetişme alanları, kıyı bölgelerimizdeki bölgelerimizde ise, akarsu boylarındaki bahçelerde yetiştirilir. C. SANAYİ BİTKİLERİ ÇAY Her mevsim bol yağışlı, ılıman iklim koşullarında tarımı yapılır. Türkiye'deki çay üretiminin tamamını Karadeniz Bölgesi karşılar. Doğu Karadeniz'de Rize ve çevresi en önemli çay üretim merkezidir. Ülkemiz çay üretiminde dünyada beşinci sıradadır. Üretilen çayın önemli bir kısmı yurt dışına ihraç edilir. TÜTÜN Yetişme döneminde nem ve yüksek sıcaklığa ihtiyacı olan bir toprakları seven, yetişme döneminde nem ve yüksek sıcaklığa ihtiyacı olan bir bitkidir. Ülke üretiminin yaklaşık %56'sı Ege Bölgesi'ndeki Manisa, İzmir, Denizli, Muğla ve Uşak gibi illerde yapılır. Tütün üretiminde Ege Bölgesi birinci sıradadır. Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde de yetiştirilir. PAMUK Pamuk yetiştirmek için; su geçiren toprak, yüksek sıcaklık, büyüme döneminde bol su, olgunlaşma ve hasat döneminde kuraklık gibi şartlar gerekir. Ülkemiz dünyada önde gelen pamuk üreticilerindendir. Yurdumuzda en çok pamuk üretimi; Kıyı Ege ovalarında, Çukurova, Hatay, Kahramanmaraş ovalarında üretilir. GAP ile birlikte pamuk tarımı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde hızla gelişmektedir. Pamuk ülkemizde tekstil, yağ ve yem sanayisinin önemli bir ham maddesidir. ŞEKER PANCARI Ülkemizde şekerpancarı üretimi, 1926 yılında Uşak ve Alpullu şeker fabrikalarının yapılmasıyla başlamıştır. Şekerpancarının fazla sıcaklık isteği yoktur. Ancak, yetişme ve ürün verme döneminde tabandan sulanması gerekir. Üretimi en fazla İç Anadolu Bölgesi'nde yapılır. Daha sonra Orta Karadeniz, Marmara, Doğu Anadolu ve İç Ege Bölgeleri'nde üretilir. KETEN- KENEVİR Tropikalsıcak bölgelerin bitkisi olan keten- kenevirin liflerinden keten kumaşı ve kot bezi yapılır. Ayrıca kenevir tohumundan, yağ çıkarımında faydalanılır. Keten- kenevirden uyuşturucuda yapıldığından üretiminde devletin kontrolü vardır. Keten - kenevir üretimi daha çok, batı Karadeniz'deki Kastamonu, Sinop ve Zonguldak çevresinde tarımı yapılır. Ülkemizde keten- kenevir üretiminin yaklaşık %80'i Karadeniz Bölgesi'nden karşılanır. HAŞHAŞ Uyuşturucu yapımında kullanılmasından dolayı, devletin denetimi altında, sınırlı alanlarda ve az miktarlarda yetiştirilen bir bitkidir. Ülkemizde üretim, İç Ege'deki Afyon, Uşak, Kütahya, Denizli illerinde üretilir. D. YAĞ BİTKİLERİ AYÇİÇEĞİ Ayçiçeği, halk arasında günebakan, gündöndü ve gün çiçeği olarak da bilinir. Ilıman iklim ve yağışlı bir ortam ister. Yurdumuzda en fazla Marmara Bölgesi'nde yetiştirilir. Yurdumuzda en çok ayçiçeği Ø Marmara Bölgesi Karadeniz Bölgesi ve İç Anadolu Bölgesi'nde yetişir. Yemeklik sıvı yağ, sabun ve yağlı boya yapımında kullanılır. Bitkisel yemeklik yağlarımızın yaklaşık yarısı ayçiçeğinden karşılanır. Ayrıca yağı çıkarıldıktan sonra kalan küspesi de hayvan yemi olarak kullanılır. Ayçiçeği tohumları ülkemizde yaygın bir şekilde çerez olarak tüketilmektedir. ZEYTİN Akdeniz iklimin doğal bitkilerindendir. Soğuğa karşı hassas olduğundan, kışları ılık geçtiği ve don olaylarının görülmediği yerlerde tarımı ikliminin hakim olduğu tüm bölgelerde yetiştirilir. Zeytin üretiminde Ege Bölgesi birinci sıradadır. Diğer çok üretimi yapılan bölgemiz ise Marmara Bölgesi'dir. Akdeniz iklimi etkisi altındaki Güney Marmara kıyılarında da Gemlik zeytinleri ülkemizde en kaliteli sofralık zeytinlerini oluşturur. SOYA FASULYESİ Yağı insan beslenmesinde, unu ise yem olarak kullanılan soya, en çok Akdeniz Bölgesi'nde yetiştirilir. Yetiştirme devresi kısa olduğundan ikinci ürün olarak elde edilir. SUSAM Ilıman iklim bölgelerinde tarımı yapılmaktadır. Türkiye'de Marmara, Ege, Akdeniz; Güneydoğu Anadolu Bölgeleri gibi sıcak yerlerde yetiştirilir. YER FISTIĞI Meyveleri toprak içinde olgunlaşır. Sıcak ve nemli iklim şartlarında tarımı yapılır. Ülkemizde en çok Akdeniz Bölgesi'nde yetiştirilir. E. YEM BİTKİLERİ Yonca, yulaf, fiği, burçak ve korunga gibi bitkilere yem bitkileri adı verilir. Türkiye'de ahır hayvancılığının gelişmesi ve et üretiminin artmasında yem bitkilerinin ayrı bir önemi vardır. Daha çok Ege, Akdeniz, ve Marmara bölgelerinde üretilen yem bitkileri fabrikalarda işlenerek kullanıma hazır hale getirilir. SEBZECİLİK Türkiye'de hemen hemen her türlü sebze yetiştirilmektedir. Sebze tarımı, tahıllardan farklı olarak sulama isteyen ve yoğun emek harcanarak üretilen ürünlerdir. Ayrıca kışın seracılık sayesinde üretimi kesintiye uğramaz. Sebze üretiminde ilk sırayı Akdeniz Bölgesi alır. Turfanda sebzecilik ise; bir mevsim başı üretim faaliyetidir. Bazı sebze ve meyvelerin, açık hava koşullarında erkenden yetiştirilip pazarlanması esasına dayanır. KARPUZ Karpuz yüksek sıcaklık isteyen bir tarım karpuzuyla ünlü bir ilimizdir. Karpuz daha çok Diyarbakır ve Adana çevresinde üretilir. MEYVECİLİK FINDIK Kış sıcaklığının 5-6 0C, yaz sıcaklığının da 20-25 0C olduğu ve yıllık1000- 1500 mm yağış alan, ılıman ve serin iklim bölgelerinde yetişir. Don olayı ve yaz kuraklığı verimi düşürür. Ülkemizde fındık tarımı, Karadeniz kıyılarında yaygındır. Özellikle Ordu, Giresun ve Trabzon illeri üretimin yarısından çoğunu sonra, Bolu ve Zonguldak illeri gelir. Karadeniz bölgesi toplam fındık üretiminin %83 'ünü karşılar. Türkiye dünya fındık üretim ve ticaretinin yaklaşık %70-75'ini karşılamaktadır. Son yıllarda fındık yağı üretimi de artmaktadır. İNCİR Kışların ılık, yazlara sıcak geçtiği iklimlerde yetiştirilebilir. Ülkemizde incir en çok Ege Bölgesi'nde özellikle Aydın'da yetiştirilir. Akdeniz kıyılarında, Güneydoğu Anadolu ve Güney Marmara'da üretilir. Dünya incir üretiminde %75'lik payı ile birinci sıradadır. ÜZÜM Kışın -40 derce sıcaklığa dayanır. Yazın sıcaklığa ve kuraklığa dayanıklı bir bitki olduğundan ülkemizde hemen hemen her bölgede yetiştirilir. Yurdumuzda en çok Ege Bölgesi'nde yetiştirilir. Özellikle Ege Bölgesi'nde Manisa, İzmir, Denizli yörelerinde üretilen çekirdeksiz üzüm kurutularak önemli bir kısmı ihraç edilir. Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde de yetiştirilir. MUZ Yetişmesi için yüksek sıcaklık ve bol nem gereklidir. Düşük sıcaklıklarda yetişmez ve don olayına karşı hassas bir üründür. Alanya ve Anamur çevresinde yetiştirilir. Türkiye'de yetiştirilen muzun tamamı Akdeniz Bölgesi'nden karşılanır. TURUNÇGİLLER Narenciye adı da veriler bu ürünler portakal, mandalina, limon, greyfurt ve turunçtan oluşur. Soğuğa karşı çok hassastırlar. Kışın, sıcaklığın sıfır derecenin altına düşmediği bölgelerde yetişebilir. Ayrıca yüksek sıcaklık ve bol su isteyen bir bitkidir. Akdeniz bölgesi Türkiye turunç üretiminde ilk sırada yer Bölgesi ise ikinci sırada yer alır. Güney Ege kıyılarında, Güney Marmara kıyılarında, Doğu Karadeniz kıyılarında yetiştirilir. ELMA Türkiye'de üzümle birlikte en çok yetiştirilen bir meyvedir. Çiçek açama döneminde düşük sıcaklıklardan etkilenir. Diğer dönemlerde -350C'ye kadar dayanabilir. Az kireçli ve derin topraklarda yüksek verim sağlanır. Elma üretimi, İç Anadolu'daki Niğde, Nevşehir, Konya çevresinde, Orta Karadeniz'de Amasya ve çevresinde, Akdeniz'de Isparta, Antalya ve Burdur çevresinde yaygındır. ANTEP FISTIĞI Türkiye üretiminin %95'i ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi ilk sırada yer alır. Dünya da ise ikinci sıradadır. Daha çok Gaziantep çevrelerinde yetiştirilir. KAYISI Ülkemizde karasal iklim bölgelerinin alçak yörelerinde yetiştirilmektedir. Kayısı üretim en fazla Malatya, Elazığ, Konya, Ankara ve İzmir illerinde yapılır. Ürettiklerimiz Konusu Ana Sayfası İçin Tıklayınız Benzer Yazılar İnsanlar, hayatlarını sürdürmek ve ihtiyaçlarını karşılamak için çalışmak zorundadır. Bu amaçla gerçekleştirdikleri faaliyetlere ekonomik faaliyetler Faaliyetler Tarım, ormancılık, sanayi, turizm, ticaret, ulaşım, balıkçılık, madencilik ve hayvancılık ekonomik faaliyetler arasında sayılabilir. Belli bir eğitim sonucunda edinilen bilgi ve becerilere dayalı, insanlara fayda sağlayacak ürün üretmek, hizmet vermek ve bunların karşılığında para kazanmak için yapılan ve belirli kuralları olan işe de meslek denir. Çiftçilik, öğretmenlik, garsonluk, marangozluk, madencilik, tüccarlık, doktorluk, kaptanlık, bankacılık ve balıkçılık ise meslekler arasında sayılabilir. İnsanların ekonomik faaliyetleri aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadırBirincil Faaliyetler Doğrudan doğal şartlara ve kaynaklara bağlı olarak yürütülen Faaliyetler Doğal kaynakların hammadde işlenerek tüketim maddesi haline dönüşümünü sağlayan Faaliyetler Üretilen ürünlerin pazarlanması, insanların sağlık, eğitim, ulaşım, tatil gibi ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen FaktörlerÜlkemizde ekonomik faaliyetleri olumlu ya da olumsuz şekilde etkileyen faktörler; iklim, yüzey şekilleri, coğrafi konum ile nüfus ve faaliyetleri büyük oranda yağışlara bağlıdır. Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü bölgelerde sıcak ve kurak geçen yaz aylarında tarım faaliyetlerini sürdürebilmek için sulamaya gereksinim duyulur. Sulamanın yapılmadığı bölgelerde, tarımsal faaliyetler iklim koşullarına bağlı olarak değişkenlik bölgelerimizde kışlar ılık geçtiği için don olayları nadiren görülür. Sıcaklığın çok düşük değerlere indiği İç ve Doğu Anadolu bölgelerinde ise don olayları uzun sürer. Bunun sonucu olarak, tarımsal faaliyetlerde bulunabilme süresi ve tarımsal ürün çeşitliliği de kıyı kesimlerden iç kesimlere, batıdan doğuya doğru ilerledikçe azalır. Kışın ılık iklim isteyen ürünler sadece kıyılarda Şekilleri Yeryüzü ŞekilleriTürkiye’nin ortalama coğrafi yüksekliği fazladır; yüzölçümünün %60’ını 750 metrenin üstündeki topraklar oluşturmaktadır. Türkiye’nin dağlık bir ülke olması, ekonomik faaliyetleri olumsuz etkilemiştir. Yüksek bölgelerde tarımsal faaliyetler sınırlıyken, hayvancılık faaliyetleri ön plandadır. Denizlerin etkisi ile iklim şartları ılımanlaşan kıyı ovalarında ürün çeşitliliği fazladır ve ekonomik faaliyetler olumlu etkilenmiştir. Yüksekliğin fazla ve arazinin dağlık olduğu bölgelerde ulaşım ve bunun sonucu olarak ekonomik faaliyetler de olumsuz KonumTürkiye’de dört mevsim ve farklı iklimlerin görülmesi, tarımsal ürünleri ve turizm faaliyetlerini çeşitlendirmiştir. Türkiye coğrafi konumu bakımından uluslarası kara, deniz ve hava ulaşımının da yoğun olarak gerçekleştirildiği bir ülkedir. Batıda sanayisi gelişmiş Avrupa ülkeleri ve doğuda dünya petrol üretiminin çoğunu karşılayan Orta Doğu ülkeleri arasında coğrafi olarak önemli bir ve YerleşmeTürkiye’de genç nüfus fazladır. Hızlı kentleşme sebebiyle kırsal nüfus ise giderek azalmaktadır. Tarımda verimi arttıran makineli tarımın yaygınlaşması ve ileri tarım tekniklerinin hayata geçirilmesi gibi faktörler, kırsaldan kentlere göçü de arttırmıştır. Kırsal kesimlerden büyük kentlere göç edilmesi, yerleşim problemleri yaratmakla birlikte, inşaat sektöründeki faaliyetlerin artmasına da sebep olmuştur. Genç nüfusun eğitim seviyesinin yükselmesi ve tarım dışındaki sektörlerde çalışan nüfusun artması, ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesine yol açmıştır.

bölgelere göre ekonomik faaliyetler nelerdir